नेपालको आफ्नै देशको कोड शीर्ष स्तर डोमेन (ccTLD) .np को यात्रा १९९० को दशकको सुरुमा सुरु भयो। सन् १९९३ मा Mercantile र RONAST को संयुक्त प्रयासमा पहिलोपटक नेपालमा इमेल सेवा परीक्षण गरियो। सन् १९९३–१९९४ मा केही सरकारी वेबसाइटहरू भारतीय (.in) डोमेनअन्तर्गत सेटअप गरिए, जसले नेपाललाई इन्टरनेटको युगतर्फको पहिलो पाइला चल्न मद्दत गर्यो।
सन् १९९५ को सुरुमा Mercantile Communications ले भारत र अष्ट्रेलियाको प्राविधिक सहयोगमा र Connect.com को अपस्ट्रीम प्रोभाइडरको सहयोगमा आधिकारिक रूपमा .np डोमेन सुरु गर्यो। सुरुवाती अवस्थामा, यसका लागि उच्च क्षमताका IBM RISC मेसिनहरू प्रयोग गरिएका थिए, जसमा AIX अपरेटिङ सिस्टम चलाइएको थियो। आवश्यक प्राविधिक क्षमता, दक्ष जनशक्ति र IP कनेक्टिविटीका कारण Mercantile Communications लाई IANA/ICANN ले .np डोमेनको प्रबन्ध गर्न जिम्मा दिएको थियो।
सुरुवातमा, .np डोमेनका लागि ३२ केbps ब्यान्डविथको इन्टरनेट लिंक थियो, जसको मासिक लागत लगभग १२ लाख रुपैयाँ थियो र त्यसमा २०–२५% मात्र .np सम्बन्धी सेवाहरूको लागि छुट्याइएको थियो। सन् १९९५ मै, यो लिंक अपग्रेड गरेर अष्ट्रेलिया र हल्यान्डसँगको IPLC मार्फत ६४ केbps बनाइयो। सन् १९९९ मा, अझै प्रगतिशील कदम चाल्दै, VSAT मार्फत १ Mbps को लिंक .np डोमेन र सम्बन्धित सेवाहरूका लागि छुट्याइयो, जसको लागत प्रति महिना करिब USD ३,४०० पर्यो।
समयसँगै .np डोमेनलाई सपोर्ट गर्ने पूर्वाधार पनि विकास हुँदै गयो। सन् १९९५ मा Mercantile ले दुईवटा उच्च क्षमताका RISC सर्भरहरू (AS400) बाट सुरु गर्यो। सन् १९९८ मा ब्याकअप र डाटाबेसको लागि RS6000 सर्भर थपियो। सन् २००८ मा यी सर्भरहरूलाई नयाँ IBM सर्भरहरूले प्रतिस्थापन गरियो र २०१२ सम्म आइपुग्दा Red Hat Linux अपरेटिङ सिस्टममा सर्भरहरू चलाइए, साथै मिररिङ र डकुमेन्टेशनका लागि सर्भरहरूको संख्या पनि बढाइयो।
यस अवधिभर Mercantile ले डोमेन दर्ता प्रक्रिया सरल र सबै नेपाली नागरिक तथा संस्थाहरूका लागि पहुँचयोग्य राख्यो। यसबेला सम्म .np डोमेन दर्ता सम्बन्धी कुनै कानुनी विवाद वा मुद्दा परेन, जुन एक सकारात्मक र समुदाय केन्द्रित व्यवस्थापनको प्रमाण हो।
Mercantile को .np डोमेन व्यवस्थापनका मुख्य उद्देश्यहरू:
नेपालको आफ्नै राष्ट्रिय इन्टरनेट नाम प्रणाली विकास गर्नु।
व्यक्तिहरू र संस्थाहरूलाई निःशुल्क र सजिलै डोमेन दर्ता गर्न सुविधा प्रदान गर्नु।
स्थानीय स्तरमै विवाद समाधानको व्यवस्था गर्नु।
नेपाली इन्टरनेट समुदायमा .np डोमेनको प्रयोग बढाउनु।
नेपालको इन्टरनेट विकासका लागि आत्मनिर्भर, गैर-नाफामूलक संस्था रूपमा सञ्चालन हुनु।
राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय इन्टरनेट समुदायको विकासलाई सहयोग गर्नु।
आजका दिनमा इन्टरनेट डोमेनको महत्व अझै बढिरहेको छ र .np डोमेन नेपालका लागि महत्वपूर्ण डिजिटल पहिचान बन्न पुगेको छ। यसको निरन्तर विकास र व्यवस्थापनका लागि नयाँ नीतिहरू आवश्यक भएका छन्, जसले गर्दा प्रत्येक नेपाली नागरिक, व्यवसाय र सार्वजनिक संस्थाहरूले इन्टरनेटमा आफ्नै छुट्टै नेपाली परिचय स्थापित गर्न सकून्।
The journey of Nepal’s own country code top-level domain (ccTLD), .np, began in the early 1990s. In 1993, as part of a joint venture between Mercantile and RONAST, Nepal tested its first email services. By 1993–1994, several government websites were set up under the Indian (.in) domain, marking Nepal’s early steps into the internet era.
In early 1995, Mercantile Communications, supported by upstream provider Connect.com and with technical assistance from India and Australia, officially launched the .np domain. Initially, the infrastructure relied on high-end IBM RISC machines running the AIX operating system. Mercantile Communications was entrusted with the management of the .np domain by IANA/ICANN due to their technical capacity, skilled manpower, and established IP connectivity.
The first internet link for .np domains was a 32 Kbps bandwidth connection, costing approximately 12 lakhs per month, with 20–25% allocated specifically for .np-related services. By 1995, this link was upgraded to 64 Kbps with IPLC connections to Australia and Holland. By 1999, Nepal’s internet infrastructure improved further, allocating a 1 Mbps link via VSAT for .np domains and related services, at an estimated monthly cost of USD 3,400.
Over the years, the infrastructure supporting the .np domain evolved. Initially, Mercantile used two high-end RISC servers (AS400) in 1995. In 1998, these were supplemented with RS6000 servers for backups and databases. By 2008, the servers were replaced with newer IBM servers running updated operating systems, and by 2012, Red Hat Linux was adopted, with an increase in the number of servers to support mirroring and documentation.
Throughout this period, Mercantile kept the domain registration process simple and accessible, allowing all Nepalese citizens and organizations to register .np domains easily. Remarkably, there were no legal disputes or court cases over .np domain registrations during this time—a testament to the smooth and community-focused management approach.
Mercantile’s objectives for managing the .np domain included:
Establishing Nepal’s own national internet naming system.
Offering free and easy registration for individuals and organizations.
Local management of disputes to ensure quick resolution.
Promoting greater use of the .np domain within Nepal’s internet community.
Operating as a self-funded, non-profit initiative to support Nepal’s internet development.
Facilitating the growth of the national and international internet community.With growing global significance of internet domains, the .np ccTLD has become an essential part of Nepal’s digital identity. Today, there is a recognized need for updated policies and frameworks to manage its continued growth and ensure that every Nepalese resident, business, and public institution can confidently establish their presence in the digital space using the .np domain.
