नेपालमा वेब सेवाहरूको विकास १९९० दशकको मध्यतिर सुरु भएको हो, जब इन्टरनेट सेवा पहिलोपटक आम जनतामा पहुँचयोग्य बन्यो। इन्टरनेटको प्रसारसँगै वेबसाइट निर्माण, डोमेन दर्ता, वेब होस्टिङ, र वेब एप्लिकेशन विकासको क्रम पनि विस्तार हुँदै गयो। अहिले यी सेवाहरू निजी व्यवसाय, सरकारी निकाय, गैरसरकारी संस्था तथा व्यक्तिगत प्रयोगकर्ताहरूको लागि अनिवार्य डिजिटल संरचना बनिसकेका छन्।
नेपालमा डोमेन दर्ता सेवा सन् १९९५–१९९६ तिर सुरु भएको मानिन्छ। Mercantile Communications लाई .npCCTLD (country code top-level domain) को प्रशासनिक अधिकार दिइयो, जसले नेपाली प्रयोगकर्ताहरूलाई .np डोमेन निःशुल्क दर्ता गर्न सक्ने सुविधा उपलब्ध गरायो।
.com.np, .org.np, .gov.np, .edu.np जस्ता उप-डोमेनहरू संस्थाको प्रकार अनुसार छुट्याइएका छन्।
प्रारम्भमा डोमेन दर्ता प्रक्रिया कागजी प्रकृयामा आधारित थियो, जुन अहिले डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गरिएको छ।
नेपालमा वेब डिजाइन सेवाको सुरुवात २००० को दशकको सुरुमै भएको थियो। सुरुवाती वेबसाइटहरू HTML र Flash मा आधारित स्थिर (static) पेजहरू थिए, जुन सूचनामूलक मात्र हुने गर्थे।
प्रारम्भिक डिजाइनहरू Dreamweaver र FrontPage जस्ता सफ्टवेयरमा बनाइन्थ्यो।
व्यवसाय र विद्यालयहरूका लागि सादा होमपेजहरू बनाउने प्रचलन थियो।
सन् २०१० पछि CSS3, JavaScript, र responsive design को प्रयोगले वेबसाइटहरू अधिक आकर्षक र प्रयोगकर्ता मैत्री बन्न थाले।
साथै, वेब एप्लिकेशन विकास सेवा पनि विस्तार हुँदै गयो। प्रारम्भमा PHP, ASP.NET, र Java मा आधारित वेब एप्स निर्माण हुन्थे। पछि:
WordPress, Joomla, Drupal जस्ता CMS (Content Management System) को प्रयोगले वेब विकास प्रक्रिया सरल बनायो।
Laravel, Django, Node.js जस्ता modern frameworks को प्रयोग सन् २०१५ पछि तीव्र भयो।
इ–कमर्स, समाचार पोर्टल, अनलाइन रिजर्भेसन, र डिजिटल फारम प्रणालीहरू निर्माण हुन थाले।
वेब डिजाइन र विकाससँगै होस्टिङ सेवा को आवश्यकता पनि बढ्यो। सुरुमा अधिकांश वेबसाइटहरू भारत वा अमेरिका स्थित होस्टिङ कम्पनीहरूमा होस्ट गरिन्थ्यो।
WorldLink, Mercantile, Subisu लगायत केही इन्टरनेट प्रदायकहरूले आन्तरिक होस्टिङ सेवा सुरु गरे।
सन् २०१० पछाडि दर्जनौं निजी कम्पनीहरूले सस्तो दरमा shared, VPS, cloud र dedicated hosting सेवा प्रदान गर्न थाले।
अहिले नेपालमै स्थित data center हरू पनि सञ्चालनमा छन्, जसले सरकारी र ठूला संस्थालाई सुरक्षित होस्टिङ सुविधा दिन थालेका छन्।
Government of Nepal ले आफ्ना वेबसाइटहरूलाई gov.np अन्तर्गत केन्द्रिकृत ढाँचामा निर्माण गर्न थालेको हो।
NITC (National Information Technology Center) ले सरकारी साइटहरूलाई होस्ट र सुरक्षित गर्ने सेवा प्रदान गर्दै आएको छ।
निजी कम्पनीहरूजस्तै Webtech Nepal, Diyalo Technologies, SoftNEP, Aakash Labs, Eprabidhi, आदि वेब सेवामा सक्रिय छन्।
नेपालमा वेब सेवाहरूको विकास प्रारम्भिक इन्टरनेट युगदेखि हालको डिजिटल युगसम्म आइपुग्दा निकै व्यापक र व्यावसायिक बनेको छ। डोमेन दर्तादेखि वेब एप विकास र क्लाउड होस्टिङसम्म नेपाली बजारमा विविधता र गुणस्तरमा उल्लेखनीय सुधार आएको छ। अहिले डिजिटल उपस्थितिको आवश्यकता बढ्दै गएकाले, यो क्षेत्र अझ तीव्र रूपमा वृद्धि हुँदै गएको छ।
